Sarımsaq əsrlərdir həm mətbəxdə ədviyyat kimi, həm də xalq təbabətində istifadə olunan qiymətli bitkilərdən biri hesab olunur. Onun özünəməxsus qoxusu və dadı ilə yanaşı, orqanizm üçün faydalı hesab edilən çoxsaylı bioloji aktiv maddələri də var. Mütəxəssislər bildirirlər ki, sarımsağın həm çiy, həm də bişmiş halda müəyyən üstünlükləri mövcuddur və hazırlanma üsulu onun tərkibindəki bəzi maddələrin miqdarına təsir göstərə bilər.
Medianews.az Foodinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, amerikalı dietoloq Jillian Kubala sarımsağın tərkibindəki allicin maddəsinin onun əsas faydalı birləşmələrindən biri olduğunu bildirib.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, sarımsaq doğrandıqda və ya əzildikdə tərkibində olan alliin adlı maddə xüsusi fermentlərin təsiri ilə allicinə çevrilir. Allicin sarımsağın kəskin qoxusunu yaradan və antioksidant xüsusiyyətləri ilə tanınan əsas birləşmələrdən biridir.
Çiy sarımsaqda bu maddələrin miqdarı daha yüksək qala bilər. Buna görə bəzi mütəxəssislər sarımsağı əzdikdən sonra bir neçə dəqiqə gözləməyi və daha sonra istifadə etməyi məsləhət görürlər. Bu müddət ərzində faydalı birləşmələrin yaranması üçün şərait yaranır.
Bununla yanaşı, sarımsağın bişmiş halda istifadəsinin də üstünlükləri var. İstilik onun kəskin dadını və qoxusunu azaldır, həssas mədəsi olan insanlar üçün daha rahat qəbul edilməsinə kömək edir. Xüsusilə yeməklərə əlavə edilən bişmiş sarımsaq həm dadverici, həm də qida dəyərini artıran məhsul kimi istifadə olunur.
Araşdırmalar göstərir ki, sarımsağın tərkibində manqan, B6 vitamini, C vitamini və bəzi mineral maddələr mövcuddur. Bu maddələr maddələr mübadiləsinin normal fəaliyyətinə, immun sisteminin dəstəklənməsinə və orqanizmin ümumi qorunmasına kömək edir.
Sarımsağın immunitetə təsiri də ən çox araşdırılan xüsusiyyətlərindən biridir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, onun tərkibindəki kükürd birləşmələri orqanizmin müdafiə mexanizmlərini dəstəkləyə bilər. Lakin sarımsaq heç bir xəstəliyin müalicəsi kimi qəbul edilməməlidir və sağlam qidalanmanın bir hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir.
Çiy sarımsağın həddindən artıq istifadəsi bəzi insanlarda mədə yanması, qarında narahatlıq və həzm problemləri yarada bilər. Buna görə xüsusilə mədə-bağırsaq sistemi həssas olan şəxslər sarımsağı daha çox bişmiş formada qəbul etməyə üstünlük verə bilərlər.
Mütəxəssislər sarımsağı tərəvəz yeməklərinə, şorbalara, salatlara və müxtəlif isti xörəklərə əlavə etməyi tövsiyə edirlər. Onu zeytun yağı, göyərti və digər təbii məhsullarla birlikdə istifadə etmək həm dad baxımından, həm də qida dəyəri baxımından faydalı hesab olunur.
Sarımsağı düzgün saxlamaq da vacibdir. Quru, sərin və havalanan yerdə saxlanılan sarımsaq öz keyfiyyətini daha uzun müddət qoruyur. Soyuducuda uzun müddət saxlamaq isə bəzi hallarda onun cücərməsinə səbəb ola bilər.
Ekspertlərin fikrincə, sarımsağın çiy və ya bişmiş halda istifadəsi insanın sağlamlıq vəziyyətindən və şəxsi zövqündən asılıdır. Çiy sarımsaq bəzi faydalı birləşmələri daha çox qorusa da, bişmiş sarımsaq həzm baxımından daha rahat ola bilər. Əsas məsələ onu balanslı qidalanmanın tərkibində düzgün miqdarda istifadə etməkdir.