ABŞ–İsrail və İran arasında artan gərginlik fonunda Çin diplomatik təşəbbüslə çıxış edərək Yaxın Şərqə xüsusi elçisini göndərib.
Medianews.az xəbər verir ki, Pekin döyüşlərin dayandırılması və gərginliyin azaldılması üçün tərəfləri danışıqlara çağırıb.
Çin Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçisi Çjay Cunu bölgəyə göndərərək münaqişənin genişlənməsinin qarşısını almağa çalışır. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına görə, diplomat region ölkələri ilə görüşlər keçirərək atəşkəs imkanlarını və diplomatik həll yollarını müzakirə edəcək.
Məlumata görə, Çjay Cunun İran, Körfəz ölkələri və digər regional aktorlarla görüşləri planlaşdırılır. Danışıqlarda müharibənin daha geniş regional münaqişəyə çevrilmə riski, mümkün atəşkəs variantları və diplomatik kanalların yenidən açılması əsas müzakirə mövzuları olacaq.
Pekin administrasiyası son açıqlamalarında Yaxın Şərqdə münaqişənin sürətlə genişlənmə təhlükəsi yaratdığını bildirib. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Quo Ciakun bütün tərəfləri hərbi əməliyyatları dayandırmağa və gərginliyi azaltmağa çağıraraq müharibənin daha da yayılmasının qarşısının alınmasının vacibliyini vurğulayıb.
Çin həmçinin mülki əhalinin qorunmasının beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri olduğunu qeyd edib və bölgədə hücumların dayandırılmasına çağırıb. Pekin hesab edir ki, Yaxın Şərqdə sabitlik yalnız diplomatiya və dialoq yolu ilə əldə edilə bilər.
Çinin xarici işlər naziri Vanq Yi də münaqişənin nəzarətdən çıxmasının qlobal təhlükəsizliyə ciddi risklər yarada biləcəyini bildirib. O, bütün tərəfləri təmkinli davranmağa və beynəlxalq ictimaiyyəti diplomatik həll üçün birgə fəaliyyət göstərməyə çağırıb.
Analitiklər hesab edir ki, Pekinin bu addımı yalnız diplomatik təşəbbüs deyil, həm də strateji məqsədlərə xidmət edir. Çünki Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik qlobal enerji bazarlarına birbaşa təsir göstərir və dünyanın ən böyük enerji idxalçılarından biri olan Çin regiondakı hadisələri yaxından izləyir.
Ekspertlərin fikrincə, Çinin müdaxiləsinin əsas səbəblərindən biri enerji təhlükəsizliyidir. Çinin idxal etdiyi neftin böyük hissəsi Yaxın Şərqdən gəlir və Hörmüz boğazının bağlanması Pekinin enerji təchizatını ciddi risk altına sala bilər.
Digər səbəb qlobal iqtisadi sabitliklə bağlıdır. Müharibənin genişlənməsi neft və qaz qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər ki, bu da dünya ticarətinə və Çin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərir.
Bundan əlavə, Pekin son illərdə Yaxın Şərqdə diplomatik rolunu gücləndirməyə çalışır. Çin 2023-cü ildə İran və Səudiyyə Ərəbistanı arasında münasibətlərin bərpasında vasitəçi rolunu oynayaraq regionda təsirini artırmağa çalışmışdı.
Ekspertlər hesab edir ki, Çin həm də ABŞ-ın regiondakı dominant roluna qarşı geosiyasi balans yaratmaq niyyətindədir. Buna görə Pekin diplomatik təşəbbüslərlə özünü qlobal siyasətdə alternativ güc mərkəzi kimi təqdim etməyə çalışır.
Eyni zamanda analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, İran, İsrail, ABŞ və digər regional aktorların iştirakı ilə münaqişənin genişlənməsi Yaxın Şərqi daha böyük regional müharibəyə sürükləyə və qlobal enerji və ticarət marşrutlarına ciddi təhlükə yarada bilər.
Medianews.az