Yaşlı valideynlər xaricə köçüb onları tərk edən qız və oğullardan aliment tələb edə bilərlər. Bu barədə Minval-a vəkil Arslan Mikayılov məlumat verdi.
Bu mövzu bəzi pensiyaçılardan ibarət valideynlərin uşaq hüquqşünaslarına müraciət edib övladlarının hətta xaricdə yaşasalar da onlara necə qayğı göstərməyə məcbur edə biləcəkləri barədə maraqlanmağa başlamasından sonra aktuallaşıb.
Vəkilin sözlərinə görə, Azərbaycan qanunvericiliyi yalnız valideynlərin uşaqlarını təmin etmə vəzifəsini deyil, həm də əks bir norma nəzərdə tutur – fəaliyyət qabiliyyəti olmayan, o cümlədən maddi dəstəyə ehtiyacı olan valideynlərinə yetkin övladların qayğı göstərməsi vəzifəsini.
«Ailə Məcəlləsinə əsasən, böyüklər həmçinin işləmək imkanları olmayan və maliyyə yardımı tələb edən valideynlərinin təmin olunmasına cavabdehdirlər. Prosedur burada boşanma proseduru ilə eynidir. Əgər tərəflər arasında könüllü razılıq və ya vasitəçilik mərhələsində razılaşma yoxdursa, maddi yardıma ehtiyacı olan valideyn alimentlərin tələb olunması üçün məhkəməyə müraciət edə bilər», – müsahib bildirdi.
Vəkil əlavə etdi ki, bu cür hallarda alimentlərin tələb olunması prosesi uşaqlara aliment tələb olunan prosedurla eynidir. Valideynlər əvvəlcə məsələni sülh yolu ilə və ya vasitəçiliklə həll etməyə çalışa bilərlər. Lakin razılaşma olmadıqda, alimentin tələb olunması üçün məhkəməyə müraciət etmək hüquqları var.
O, Ailə Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə istinad etməyin məqsədəuyğun olduğunu vurğuladı, hansı ki, uşaqları 18 yaşına çatmayan valideynlərin təmin etmək vəzifəsini açıq şəkildə müəyyən edir. Həmçinin həmin məcəllənin 83-cü maddəsi böyükləşmiş övladların valideynlərinin əlavə xərclərində iştirakını müəyyən edir. Bundan əlavə, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 390-cı maddəsinə əsasən, valideynlərə qəsdən kömək göstərməmək inzibati məsuliyyətə səbəb olur.
Xüsusi məsələ, oğul və ya qız xaricdə yaşayırsa yaranır. Bu halda, vəkilin sözlərinə görə, valideyn iddia verə bilər, lakin müəyyən prosesual xüsusiyyətlər mövcuddur.
«İddia cavabdehin qeydiyyat ünvanı və ya son yaşayış yeri üzrə verilir. Xaricdə yaşayan şəxsin məhkəmə icraatı başlanması barədə xəbərdar edilməsi vacibdir, məsələn, telefon, messencer və ya rəsmi sənədlərlə», – o izah etdi.
Məhkəmə qərarı verildikdən sonra beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmləri qüvvəyə minir. Cavabdehin yaşadığı ölkə Azərbaycanla hüquqi yardım barədə müqavilə imzalayıbsa, məhkəmə qərarı həmin ölkədə tanına və icra oluna bilər. Bunun üçün məhkəmə aktı müvafiq ölkə dilinə tərcümə olunmalı, notarius qaydasında təsdiqlənməli və AR Ədliyyə Nazirliyi vasitəsilə göndərilməlidir. Sonra o, cavabdehin yaşadığı ölkənin səlahiyyətli orqanlarına icra üçün təqdim edilir.
Beləliklə, xaricdə yaşamaq övladları valideynlərinə kömək etməkdən azad etmir. Qanun yaşlı insanların hüquqlarını qorumağa və alimentlərin beynəlxalq qaydada ödənilməsini təmin edən mexanizmləri nəzərdə tutur.