Bir çox insan aclıq hissi ilə stressdən yaranan yemək istəyini qarışdırır, lakin mütəxəssislər bildirir ki, bu iki vəziyyət arasında aydın fərqlər mövcuddur və onları düzgün ayırd etmək sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Medianews.az Foodinfo.az-a istinadla xəbər verir ki, psixoterapevt İrina Kraşkına emosional yeməyin əsas əlamətlərindən birinin yemək prosesinə nəzarətin itməsi olduğunu deyir. Onun sözlərinə görə, insan yeməyin dadını hiss etmədən yeyirsə, sonra günahkarlıq hiss edirsə və ya həddindən artıq yeməyi gizlədirsə, bu artıq normadan kənar davranış sayılır. Halbuki, normal aclıq zamanı insan nə yediyini anlayır və doyduqda dayana bilir.
Mütəxəssis izah edir ki, stress zamanı insanların daha çox şirin və yağlı qidalara meyil etməsi təsadüfi deyil. Bu cür qidalar beyində serotonin və endorfinlərin sürətli artımına səbəb olur və qısa müddətli rahatlıq hissi yaradır. Lakin bu, bir növ “biokimyəvi tələ”dir – beyin bu sürətli zövq yolunu yadda saxlayır və stress zamanı təkrar tələb edir.
Aclığın növlərini ayırd etmək də mümkündür: fiziki aclıq tədricən artır, mədədə hiss olunur və insan sağlam qidalarla da kifayətlənə bilir. Emosional aclıq isə qəfil yaranır, konkret dad istəyir və daha çox ağız səviyyəsində hiss olunur. Fiziki aclıqdan sonra doyma hissi gəlir, emosional yeməkdən sonra isə əksinə, ağırlıq və narahatlıq yaranır.
Ekspert əlavə edir ki, bu vərdiş çox vaxt uşaqlıqdan formalaşır. Əgər uşaq təsəlli və ya mükafat olaraq şirniyyat alırsa, beyində “emosiya = yemək” əlaqəsi yaranır. Nəticədə stressi yeməklə aradan qaldırmaq vərdişə çevrilir. Bu isə uzun müddətdə həzm sisteminə zərər verir, çəki artımına, insulinə həssaslığın azalmasına və özünə inamın zəifləməsinə səbəb ola bilər.