İran, belə demək mümkünsə, böhranlar diyarıdır. Bu ölkədə hətta bir neçə ilin ictimai, siyasi, iqtisadi, tarixi böhranlarının xronologiyasını dəqiq vermək, yəni böhranları tam əks etdirmək çox çətindir.
Medianews.az saytı Qətərdən yayımlanan “Əl-Cəzirə” kanalına istinadla İranda islam inqilabının qələbəsindən sonra yaşanmış bir sıra böhranların qısa xronologiyasını təqdim edir.
1979
Fevral: Ayətullah Ruhullah Xomeyni 14 illik sürgündən sonra İrana qayıdır.
Aprel: Referendum nəticələrinə əsasən, İranda islam respublikası elan olunur.
Noyabr: ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyində diplomatların girov götürülməsindən sonra Vaşinqton İrana qarşı ilk sanksiyaları tətbiq edir.
1980
Sentyabr: İraq İrana hücum edir (8 il davam edən bu müharibədə təxminən 500 min insan həlak olub, itkilərin böyük hissəsi İranın payına düşüb).
1981
Yanvar: Girov böhranı başa çatır, İran səfirlikdə girov götürdüyü son şəxsləri də azad edir.
İyun: Tehranda İslam Respublikası Partiyasının qərargahında partlayış baş verir, məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri Məhəmməd Behişti də daxil olmaqla onlarla yüksək vəzifəli şəxs həlak olur.
Avqust: Prezident Məhəmməd Əli Rəcai və baş nazir Məhəmməd Cavad Bahonar terror aktı nəticəsində öldürülür. Hakimiyyət bu hadisədə “Mücahidini-xalq” təşkilatını günahkar bilir.
1982
İyun: İsrail Livana daxil olur. İran sonradan “Hizbullah”a çevriləcək Livan müqavimət hərəkatını maliyyələşdirməyə başlayır.
1988
İyul: ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus “USS Vincennes” gəmisi İran Hava Yollarına aid sərnişin təyyarəsini Fars körfəzi üzərində vurur. Təyyarədə olan 290 nəfərin hamısı həlak olur.
Avqust: BMT-nin vasitəçiliyi ilə İran-İraq müharibəsində atəşkəs elan edilir.
1989
İyun: Ayətullah Ruhullah Xomeyni vəfat edir.
Növbəti gün ayətullah Əli Xamenei Sistemin Məsləhətini Müəyyənləşdirən Qurumun qərarı ilə ölkənin ali rəhbəri seçilir.
1990
İyun: Güclü zəlzələ nəticəsində təxminən 40 min insan həlak olur.
1995
Mart–may: ABŞ İranın neft sektoruna və ticarətinə qarşı sanksiyalar tətbiq edir, Tehranın terrorçuluğu dəstəklədiyini və nüvə silahı əldə etməyə çalışdığını bildirir.
1998
Sentyabr: “Taliban” Əfqanıstanda səkkiz iranlı diplomat və bir jurnalistin öldürüldüyünü etiraf edir. İran cavab olaraq Əfqanıstan sərhədinə minlərlə hərbçi göndərir.
2002
Yanvar: ABŞ Prezidenti Corc Buş İranı Şimali Koreya və İraqla birlikdə “şər oxu” adlandırır.
2003
Mart: ABŞ İraqa müdaxilə edir. İran İraqdakı şiələri silahlı qruplarını və siyasi təşkilatlarını dəstəkləməyə başlayır.
Noyabr: Tehran uranın zənginləşdirilməsini müvəqqəti dayandırdığını və BMT müfəttişlərinə geniş imkanlar yaradacağını açıqlayır. MAQATE İranda nüvə silahı proqramına dair sübut tapmadığını bildirir.
Dekabr: Bam şəhərində baş verən zəlzələdə 40 minə yaxın insan ölür.
2006
Dekabr: BMT Təhlükəsizlik Şurası İrana nüvə proqramını dayandırmadığına görə sanksiyalar tətbiq etdiyini açıqlayır.
2007
Oktyabr: ABŞ İrana qarşı daha sərt sanksiyalar elan edir.
2010
İyun: BMT Təhlükəsizlik Şurası nüvə proqramına görə İrana qarşı dördüncü sanksiya paketini qəbul edir.
Sentyabr: İran nüvə obyektlərinə kiberhücumda ABŞ və İsraili ittiham edir.
2011
Mart: Suriyada Bəşər Əsəd rejimi etirazları qanla yatırır. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu və müttəfiq silahlı qruplar Bəşər Əsədi dəstəkləmək üçün Suriyaya göndərilir.
2012
Yanvar: Avropa İttifaqı İran neftinə embarqo oyur.
Sentyabr: MAQATE İranın nüvə obyektlərinə girişin məhdudlaşdırıldığını bildirir.
Oktyabr: Rialın dollar qarşısında dəyəri rekord dərəcədə aşağı düşür.
2015
İyul: İran və “altılıq” ölkələri arasında nüvə sazişi imzalanır. Razılaşma ölkədə ümid dalğası yaradır.
2018
May: ABŞ Prezidenti Donald Tramp nüvə sazişindən çıxır.
2020
Yanvar: İranın “Qüds” qüvvələrinin komandanı Qasım Süleymani İraqda ABŞ-ın dron zərbəsi nəticəsində öldürülür.
2024
Aprel: İsrail Dəməşqdə İran səfirliyini bombalayır.
May: İran Prezidenti İbrahim Rəisi helikopter qəzasında həlak olur.
İyul: HƏMAS lideri İsmayıl Haniyə Tehranda öldürülür.
2025
İyun: İsrailin İrana hücumu iki ölkə arasında 12 günlük müharibəyə səbəb olur. Döyüşlərdə azı 610 iranlı və 28 israilli həlak olur.
