Son günlər ABŞ-İran xəttində yaşanan gərginlik real hərbi toqquşma həddinə qədər yüksəlib.
Musavat.com xəbər verir ki, Vaşinqtonda, xüsusən də Pentaqonda baş verənlər göstərir ki, İrana qarşı hərbi zərbə artıq yalnız ehtimal deyil, konkret icra mərhələsinə keçmiş plan idi. Lakin gecəyarısına saatlar qalmış bu ssenari gözlənilmədən dayandırılıb.
Pentaqonda “zərbə gecəsi” hazırlığı
Məlumatlara görə, çərşənbə günü Pentaqonda yüksək rütbəli rəhbərlərin köməkçiləri gecə yarısına qədər binada qalmağa hazır idilər. Bu, ABŞ Silahlı Qüvvələrinin İrana qarşı mümkün zərbələrinin artıq texniki və əməliyyat baxımından hazır olduğunu göstərirdi. Lakin günorta saat 15:30 radələrində gözlənilməz göstəriş verildi: əməkdaşlara evlərinə getmək icazəsi verildi, əməliyyat isə qeyri-müəyyən vaxta təxirə salındı.
Bu qərar birbaşa Donald Tramp tərəfindən verilib. Ağ Evə yaxın mənbələr bildirir ki, prezidentin qarşısında hələ iki-üç həftəlik yeni “qərar pəncərəsi” qalır və bu müddət ərzində regiona göndərilən ABŞ hərbi qüvvələri tam şəkildə yerləşdiriləcək.
Niyə son anda dayandırıldı?
Analitik dairələr gecikmənin bir neçə əsas səbəbini önə çəkir:
Birinci səbəb – regional risklərin miqyasıdır.
İrana zərbə təkcə bir ölkəyə qarşı əməliyyat deyil. Bu, avtomatik olaraq Hörmüz boğazı, Fars körfəzi, İsrailin təhlükəsizliyi, ABŞ bazaları və enerji bazarları deməkdir. Vaşinqtonda hesab edirlər ki, tələsik zərbə regionu nəzarətsiz müharibəyə sürükləyə bilər.
İkinci səbəb – İsrail faktoru.
ABŞ İrana zərbə endirdiyi anda İranın cavab reaksiyasının əsas hədəflərindən biri İsrail olacaq. Buna görə də Vaşinqton əvvəlcə regionda hava hücumundan müdafiə sistemlərini, dəniz qüvvələrini və raket əleyhinə imkanları gücləndirməyi üstün tutur.
Üçüncü səbəb – siyasi zamanlama.
Tramp administrasiyası anlayır ki, uğursuz və ya yarımçıq hərbi əməliyyat ABŞ daxilində ciddi siyasi nəticələr doğura bilər. Ona görə də mümkün zərbə “tam üstünlük və minimum risk” prinsipi ilə planlaşdırılır.
İran nə mesaj verir?
Tehran tərəfi açıq şəkildə bəyan edib ki, ABŞ-ın istənilən hücumuna cavab veriləcək. İranın hərbi-siyasi rəhbərliyi mümkün cavab ssenarilərinə:
• regiondakı ABŞ bazalarına zərbələr,
• İsrailə qarşı raket hücumları,
• Hörmüz boğazında nəqliyyatın iflic edilməsi
variantlarını daxil edir.
Bu isə Vaşinqton üçün yalnız hərbi deyil, qlobal iqtisadi risk deməkdir.
Vaşinqtonun strategiyası dəyişirmi?
Müşahidəçilər hesab edirlər ki, hücumun ləğvi ABŞ-ın geri çəkilməsi deyil. Əksinə, bu, daha genişmiqyaslı və koordinasiyalı ssenariyə keçid deməkdir. Tramp administrasiyası əvvəlcə:
• regionda qüvvələr balansını dəyişmək,
• müttəfiqləri tam hazırlamaq,
• İranı psixoloji və iqtisadi təzyiq altında saxlamaq
niyyətindədir.
Gecə yarısı ləğv olunan hücum bir həqiqəti açıq göstərdi: ABŞ-İran qarşıdurması artıq “təhdidlər mərhələsini” keçib. İndi məsələ nə vaxt və hansı formatda zərbənin baş verəcəyidir. Vaşinqtonun ehtiyatlı davranışı isə regionun bir anda alova bürünməsinin qarşısını hələlik alıb.
Lakin bu, fırtınanın keçdiyi anlamına gəlmir. Sadəcə, təxirə salındığı anlamına gəlir.
