"ABŞ-ın İrana zərbə endirməsi strateji baxımdan demək olar ki, mümkünsüzdür və siyasi səviyyədə son dərəcə böyük risklər daşıyır. ABŞ-ın İrana hərbi zərbəsi bir dəfəlik hadisə kimi deyil, qitələrarası miqyasda alovlana biləcək geosiyasi zəncirvari reaksiyalar silsiləsi ola bilər".
Bu sözləri Musavat.com-a açıqlamasında Böyük Britaniyanın politoloq-jurnalisti Neil Vatson deyib.
Politoloqun fikrincə, belə olan halda Avropa da bu məsələyə qarşı çıxar:
"İrana hücum etmək Biqa vadisindən Ədən körfəzinə qədər uzanan şiə tektonik plitəsini oyatmaq demək olardı. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) təkbaşına qalmazdı; onlar dərhal Livanda “Hizbullah”, İraqda Xalq Səfərbərlik Qüvvələri (PMF), Suriyada “Əl-Qüds” birləşmələri və Yəməndə husilər kimi müttəfiq qüvvələri aktivləşdirərdi. ABŞ və İsrailin hərbi və strateji obyektləri bir gecənin içində hədəfə çevrilərdi. Dünya neftinin beşdə birinin daşındığı Hörmüz boğazı isə dərhal boğularaq bağlana bilərdi.
Bundan əlavə, Vaşinqton beynəlxalq təcridlə üz-üzə qalardı. NATO müttəfiqləri bu cür əməliyyatda iştirakdan imtina edərdi. Ukrayna böhranından yorulmuş və Körfəz bölgəsinin sabitliyindən asılı olan Avropa buna qarşı çıxardı. Hindistan və Çin iqtisadi və geosiyasi səbəblərdən etiraz edərdi. Hətta İsrailin özündə belə ABŞ-ın İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatının real nəticələri və mümkün əks-zərbələri barədə ciddi fikir ayrılıqları mövcuddur".
Neil Vatson qeyd edib ki, ABŞ İrana zərbə endirsə belə bu, nə kütləvi, nə də birbaşa formada olacaq:
"ABŞ strategiyası klassik və qeyri-ənənəvi müharibə üsullarının sintezindən ibarət olacaq. Buraya dəqiq və məhdud hərbi zərbələr, iqtisadi boğma, informasiya müharibəsi və süni intellekt əsaslı pozucu əməliyyatlar daxil ediləcək. Bu strategiya çərçivəsində Natanz, Arak və ya Fordo kimi nüvə obyektlərinə hava zərbələri; vaxtilə məşhur “Stuxnet” virusunu xatırladan, lakin artıq süni intellekt və kvant monitorinqi ilə gücləndirilmiş kiberhücumlar; Mossad və MKİ-nin İran daxilindəki şəbəkələri vasitəsilə həyata keçirilən gizli sui-qəsdlər və sabotaj aktları; maksimal iqtisadi təzyiq – aktivlərin dondurulması, neft ixracının bloklanması, İranın qlobal maliyyə sistemindən təcrid edilməsi; psixoloji əməliyyatlar, media müdaxilələri, simvolik təxribatlar və elita daxilində parçalanma yolu ilə daxili sabitliyin pozulması; həmçinin sürgündə olan monarx Reza Pəhləvinin siyasi-simvolik fiqur kimi önə çıxarılması nəzərdə tutulur.
Rejimlə əhali arasında uçurum getdikcə dərinləşir – xüsusən gənclər, qadınlar, etnik azlıqlar, o cümlədən 40 milyonluq Güney azərbaycanlılar və məyus olmuş orta təbəqə arasında.
SEPAH hələlik rejimə sadiqdir, lakin çatlar artıq görünür. Daxili fraksiyalar qəddar repressiya ilə gizli danışıqlar arasında parçalanır. Bəzi üzvlər artıq riskləri hesablayır, vəsaitlərini xaricə köçürür və mümkün çıxış yollarını hazırlayırlar.
Avropa dalana dirənib. Siyasi baxımdan NATO vasitəsilə Qərbə, iqtisadi baxımdan isə enerji müstəqilliyi naminə Şərqə meyllənir. İtaliya və Yunanıstan kimi ölkələr İranla “boz zona” barterinə cəhd edəcək, Fransa və Almaniya isə açıq şəkildə ABŞ-ı dəstəkləsə də, gizli kanallar – SPV-lər (Xüsusi Məqsədli Vasitələr) vasitəsilə əlaqələri qoruyacaq.
İkincil qlobal iqtisadiyyat formalaşır. Bu sistem Dubay, İstanbul və Astana üzərindən işləyir. Mallar izsiz dövriyyəyə girir. İran nefti Pakistana çatır, orada bayrağı dəyişdirilir, başqa marşrutla göndərilir və kripto-steyblkoinlər vasitəsilə hesablaşma aparılır. Sanksiyalar paralel kapitalist məkan yaradıb".
Politoloq sonda vurğulayıb ki, İranı təcrid etməklə ABŞ onu daha dərin strateji ittifaqlara itələyib:
"Çin, Rusiya və İran indi hərbi, ticarət və enerji əməkdaşlığından ibarət bir üçlük formalaşdırır. Türkiyə, Venesuela, Hindistan və Pakistan isə şərti tərəfdaşlar kimi bu blokda yer alır. Bu ideoloji ittifaq deyil, ABŞ-ın iqtisadi müharibəsinə qarşı qarşılıqlı sığorta mexanizmidir".
